Zastave i grbovi Srbije СРПСКИ (Ћ) | ENGLISH
Uvod  >  O grbovima

O grbovima

Lokalna heraldika u Srbiji na upečetljiv način odražava istorijske i regionalne različitosti Srbije. U poslednjoj deceniji prošlog veka heraldičke aktivnosti su intenzivirane krećući se postepeno ka standarima evropskog heraldičkog nasleđa, a napuštajući pseudoheraldičke forme koje su bile prisutne u vreme socijalističke Jugoslavije.

Sadašnje lokalne simbole kojima se služe gradovi i opštine, ali i manje teritorijalne jedinice (mesne zajednice) možemo svrstati u nekoliko grupa:

1. Grbovi prema standardima srpske lokalne heraldike

Nova srpska lokalna heraldika čini dobar okvir u čijem pravcu bi, po mišljenu autora sajta, trebalo da se kreće potencijalno buduće usvajanje gradskog, opštinskog ili mesnog znamenja. Njene temelje postavilo je Srpsko heraldičko društvo kroz svoje normative. Tako je od 1993. godine do danas usvojen niz lokalnih grbova koji poštuju ove normative. Nažalost, postoje primeri gde je ovakvo znamenje zvanično usvojeno, ali njegova pravilna upotreba nije uvek prisutna.

Najuočljivija karakteristika ovih grbova je njihova višestepenost - postojanje nekoliko (obično tri) nivoa grba: osnovnog, srednjeg i velikog. Koji će se upotrebiti, zavisi od potrebe, stepena službenosti ili svečanosti prilike za koju se koristi. Srpsko heraldičko društvo ovako objašnjava višestepenost grba:

Osnovni ili Mali grb tj. Grb, heraldička kompozicija na štitu, najuži je mogući pojam kompletne heraldičke kompozicije. Kao grbu opšte primene funkcija mu je da heraldičkim sredstvima pruži osnovne podatke o gradu (opštini), uspostavi njegov heraldički identitet, a istovremeno izbegne vizuelno usložnjavanje unošenjem dodatnih heraldičkih elemenata.

Na nivou Srednjeg grba, koji službeno koriste organi uprave, Osnovni grb je dopunjen parafernalijama tj. dodatnim sadržajima apliciranim izvan štita, pre svega bedemskom krunom koja svojim metalom i brojem vidljivih merlona označava veličinu i status naselja.

Na nivou Velikog grba, koji je svečan i ceremonijalni grb, reprezent grada i najviših gradskih predstavnika, a čija je upotreba krajnje restriktivna.

Neki primeri: Beograd, Arilje, Rakovica, Knjaževac, Novi Beograd, Šabac. Primeri opština koje koriste veliki nivo grba u svim prilikama, što nije po standardima: Niš, Kragujevac, Topola, Surdulica.

Primeri opština koje slede neke segmente heraldičkih standarda srpske heraldike, ali njihova grafička stilizacija ili heraldička ispravnost nije na potrebnom nivou: Žagubica, Bosilegrad.

2. Istorijski grbovi

U ovu grupu spadaju grbovi koji imaju istorijsku tradiciju koja je najčešće vezana za austrougarsku heraldiku. To su grbovi nekih opština ili mesnih zajednica (sela ili naseljenih mesta) Vojvodine.

Primeri korišćenja istorijskog grba/pečata kao jedine forme grba teritorijane jedinice su: Subotica, Sombor, Vršac. Ovakvi grbovi mogli bi potpuno da se uklope u standarde srpske heraldike, jer bi u ovakvoj formi mogli da predstave srednji nivo grba, dok bi osnovni nivo činio štit.

Primeri korišćenja istorijskog grba, koji se koriste bez parafernalija: Inđija, Kikinda.

3. Pseudoheraldički amblemi/simboli

U ovoj grupi se nalaze grboliki ili pseudoheraldički simboli i amblemi koji nemaju dovoljno herldičkih svojstava da bi mogli da se nazovu grbovima. U njih spadaju amblemi-relikti socijalističkog doba (primeri Krupnja, Bojnika, Apatina), kao i oni koji su samo delimično izmenjeni (primeri Kladova, Odžaka). Primeri novijih pseudoheraldičkih amblema su: Mali Iđoš, Aleksinac, Veliko Gradište.

Poslednja izmena: 6-DEC-2007

 
Grb Beograda

Grb Beograda, primer osnovnog (malog) grba

Srednji grb Rakovice

Srednji grb Rakovice, primer srednjeg nivoa grba

Veliki grb Šapca

Veliki grb Šapca, primer velikog grba sa svim parafernalijama

Srednji (pečatni) grb Sombora

Istorijski pečatni grb Sombora, ponovo u upotrebi

Grb Kikinde

Istorijski grb Kikinde

Grb Bojnika

"Grb" Bojnika, primer pseudoheraldičkog amblema

Grb Aleksinca

"Grb" Aleksinca, primer pseudoheraldičkog amblema


*Reč 'grb' je pod navodnicima jer amblem ne predstavlja grb u heraldičkom smislu te reči.

© 2007-2014 Zastave i grbovi Srbije  - Ivan Sarajčić, hosted by AbsolutOK